Kultura

Co kryją podziemia?

Podziemia_tytułowe

W większości książek na początku pojawiają się różne sceny i zdarzenia, które dopiero w trakcie czytania wiążą się ze sobą, a ich bohaterowie spotykają się. Tymczasem autor książki Podziemia. W głąb czasu, Robert Macfarlane już we wstępie „schodzi” do podziemnej komory, widząc w niej i opisując zarówno wydarzenia sprzed sześciu tysięcy lat, jak i współczesne.

Spod pióra autora książki, Roberta Macfarlane’a, wyszły nagradzane na całym świecie bestsellery: Mountains of the Mind (polskie wydanie: Góry. Stan umysłu, Wydawnictwo Poznańskie 2018), The Wild PlacesThe Old Ways (Szlaki. Opowieści o wędrówkach, Wydawnictwo Poznańskie 2018), Landmarks oraz The Lost Words (wspólnie z Jackie Morris). Jego książki zostały przetłumaczone na wiele języków oraz były adaptowane do filmu, telewizji, radia i teatru. W 2017 roku autor został uhonorowany nagrodą EM Forster Prize for Literature, przyznawaną przez Amerykańską Akademię Sztuki i Literatury. Jest członkiem Emmanuel College w Cambridge.

Zawarty w tytule książki, „głęboki czas” został sformułowany w 1981 roku. Jednak wcześniej, bo już w latach osiemdziesiątych XVIII wieku, John Playfair pisał o otchłani czasu. Czymże jest „głęboki czas”? Jest to chronologia podziemnych krain. Niestety, autor potwierdza to, co widzą wszyscy mądrzy ludzie: ocieplanie klimatu przynosi zgubne skutki! O ile jednak my mówimy o wpływie topniejących lodów na poziom wód, o tyle Robert Macfarlane przedstawia, co się dzieje na lądzie „wychodzącym” spod wiecznej – wydawałoby się – zmarzliny. W Arktyce złoża metanu wyciekają przez szczeliny w topniejącej wiecznej zmarzlinie. Zarodniki wąglika ulatniają się z rozkładających się ciał padłych reniferów, co jest chyba obecnie, w czasie epidemii COVID-19, szczególnie przerażające. Na Syberii gigantyczny krater pochłonął dziesiątki tysięcy drzew. W Grenlandii spod lodu wyłoniła się nieużywana, pełna odpadów chemicznych, baza rakietowa z czasów zimnej wojny.

Człowiek od dawna grzebie w ziemi wiele istotnych rzeczy. W ślad za innymi naukowcami Robert Macfarlane wykazuje ciekawy związek etymologiczny łacińskich słów: humanitas (człowiek) – humando (chować, grzebać) – humus (ziemia, gleba). Zatem człowiek grzebiącą istotą jest! Często jednak nie uświadamia sobie, że to co pochowano, zostaje w warstwach geologicznych dłużej, niż my istniejemy. Co zostawimy po sobie? Czy jesteśmy dobrymi przodkami?

Stąd coraz pilniejsza jest potrzeba zrozumienia krain podziemnych – wszystkiego, co się pod ziemią kryje. Wszak są tam pokłady surowców naturalnych i prowadzące do nich korytarze kopalń, laboratoria analityczne, labirynty grot i jaskiń, sieci kanałów miejskich, tunele metra, składowiska niebezpiecznych odpadów, systemy korzeniowe roślin i strzępki grzybów, a wreszcie szczątki kultur materialnych człowieka sprzed wielu wieków czy pozostałości wszystkich organizmów żyjących na ziemi przed nami i w naszych czasach.

Podziemia... - okładka / fot. Roman Soroczyński
Podziemia… – okładka / fot. Roman Soroczyński

Podziemia… zawierają mnóstwo informacji, których nie da się przyswoić jednym tchem. Niemniej nie powinno się robić zbyt długich przerw między rozdziałami czy fragmentami omawianej pozycji. Przekonałem się o tym, nie notując od razu istotnych informacji: późniejsze wyszukiwanie ich było o tyle trudne, że są one „otoczone” przemyśleniami autora na temat swoich wrażeń. Książka jest napisana pięknym, kunsztownym, czasem wręcz poetyckim, językiem. Zapewne duża w tym zasługa tłumacza, Jacka Koniecznego.

Podziemia. W głąb czasu – to lektura potrzebna, by zdiagnozować to, co się dzieje we współczesnym świecie. Może ona zainteresować zwłaszcza tych, którzy poszukują lub chcą rozszerzyć swoją wiedzę o sprawach dziejących się na styku człowieka z naturą.

 

Robert Macfarlane, Podziemia. W głąb czasu.

Przekład: Jacek Konieczny

Redaktor prowadząca: Sylwia Smoluch

Marketing i promocja: Agata Gać

Redakcja: Piotr Chojnacki

Konsultacja merytoryczna: Adam Robiński, dr hab. Grzegorz Haczewski

Korekta: Magdalena Owczarzak, Anna Królak

Projekt okładki i stron tytułowych: Ula Pągowska

Obraz na okładce: Nether © 2013 by Stanley Donwood

Wydawca: Wydawnictwo Poznańskie Sp. z o.o., 2020

ISBN 978-83-66553-57-6

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *

Witryna wykorzystuje Akismet, aby ograniczyć spam. Dowiedz się więcej jak przetwarzane są dane komentarzy.