Kultura

Fantazja polska w Ateneum

I.J. Paderewski - fot. Bartek Warzecha

Setna rocznica odzyskania przez Polskę niepodległości stała się okazją do przypomnienia osoby, która w tamtym czasie miała duży wpływ na decyzje polityczne zapadające w USA: Ignacego Jana Paderewskiego. Wybitny kompozytor i pianista stworzył ponad siedemdziesiąt utworów orkiestrowych, instrumentalnych i wokalnych, w tym jedną operę (Manru). Szczególne miejsce zajmuje wśród nich Fantaisie polonaise sur des thèmes originaux (Fantazja polska na tematy własne).

Właśnie ten utwór – w powiązaniu z pamiętnikami Mary Lee McMillan – stał się inspiracją dla Macieja Wojtyszki do napisania sztuki Fantazja polska, której prapremiera odbyła się 17 listopada 2018 roku w Teatrze Ateneum.

Fantazja polska - fot. Bartek Warzecha
Fantazja polska – fot. Bartek Warzecha

Rzecz dzieje się w hotelu Gotham w Nowym Jorku, gdzie państwo Paderewscy mieli swój apartament. W spektaklu pojawiają się postaci znane z historii, jednak Fantazja polska nie jest sztuką historyczną. Wbrew pozorom Paderewski nie jest najważniejszą postacią. Dużą rolę odgrywają starania i intrygi kobiet z otoczenia wybitnego muzyka, co chyba nikogo nie zaskakuje. Warto o tym przypomnieć choćby w kontekście zbliżającej się setnej rocznicy przyznania Polkom praw wyborczych (28 listopada 1918 r.). W programie spektaklu napisano, że Helena Paderewska „potrafiła być bezwzględna i niesympatyczna” w kwestii interesów osobistych lub męża, jednak bardzo głęboko poruszyła mnie scena, w której – dla dobra polskiej sprawy – oddaje prezydentowej USA recepturę pewnej odmładzającej mikstury. Z podtekstu wynika, że Edith Wilson zarobi na tym niezłe pieniądze, za co stanie po stronie Polaków. Czyż nie jest to miarą patriotyzmu Pani Heleny?

Helena Paderewska (Marzena Trybała) - fot. Bartek Warzecha
Helena Paderewska (Marzena Trybała) – fot. Bartek Warzecha

Dlatego sądzę, że ten spektakl powinni obejrzeć wszyscy: zarówno ci, dla których miarą patriotyzmu jest rzetelna praca, jak i ci, którzy potrafią swój patriotyzm manifestować jedynie podczas publicznych manifestacji.

Toast za Polskę - fot. Bartek Warzecha
Toast za Polskę – fot. Bartek Warzecha

Nie lubię wystawiać cenzurek aktorom, ale przyznam, że wszyscy zachowali zdrowy dystans do granych przez siebie postaci. Szczególnie poruszyła mnie gra dwóch aktorek: Ewa Telega w roli słynnej śpiewaczki, Marceliny Sembrich-Kochańskiej, jest bardzo ekspresywna, a przy tym niezwykle dowcipna; z kolei Marzena Trybała – jako Helena Paderewska – mogłaby stanowić wzór przedsiębiorczej, a zarazem fascynującej, gospodyni. Marek Lewandowski i Katarzyna Łochowska w roli państwa Wilsonów sprawiają wrażenie wycofanych, ale do czasu! Chyba wszystkich w pewnym momencie zaskoczyła Magdalena Andres, występująca w roli Holly. Również zakończenie spektaklu wywołuje duże zaskoczenie. Nie będę jednak zdradzał szczegółów. Jestem pewien, że każdy, kto obejrzy Fantazję polską, nabierze szacunku wobec osób zabiegających o niepodległość Polski oraz wobec sposobu, w jaki pokazały to wszystkie osoby współtworzące spektakl.

J.I. Paderewski (K. Tyniec) i prezydent Wilson (M. Lewandowski) - fot. Bartek Warzecha
J.I. Paderewski (K. Tyniec) i prezydent Wilson (M. Lewandowski) – fot. Bartek Warzecha

Na zakończenie warto zaznaczyć, że 1 grudnia 2018 roku – w myśl zasady „jeśli Paderewski to Ameryka; jeśli Ameryka to angielski” – podczas spektaklu pojawią się napisy w języku angielskim.

Fantazja polska premiera: 17 listopada 2018 r., Duża Scena Teatru Ateneum im. Stefana Jaracza w Warszawie

autor: Maciej Wojtyszko

opracowanie tekstu i reżyseria: Andrzej Strzelecki

scenografia i kostiumy: Tatiana Kwiatkowska

opracowanie muzyczne: Wojciech Borkowski

asystentka scenografa: Wiesława Nowacka

 OBSADA:

Ignacy Jan Paderewski – Krzysztof Tyniec

Helena Paderewska – Marzena Trybała

Marcelina Sembrich-Kochańska – Ewa Telega

Mary Lee – Maria Sobocińska / Katarzyna Ucherska

Edith Bolling Galt Wilson – Katarzyna Łochowska

Thomas Woodrow Wilson – Marek Lewandowski

Marcel Piou – Dariusz Wnuk

Holly – Magdalena Andres

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.