Kultura

Miny polskie w Teatrze Polskim

Miny polskie, które zostały zaprezentowane na scenie Teatru Polskiego im. Arnolda Szyfmana w Warszawie, są dziełem o piętrowej konstrukcji. O ile bowiem autorzy scenariusza – Tadeusz Nyczek i Mikołaj Grabowski – są jak najbardziej współczesnymi twórcami, o tyle wykorzystali oni znakomite utwory sprzed wielu lat: Mimikę (XIX-wieczny podręcznik dla aktorów) autorstwa Wojciecha Bogusławskiego, Opis obyczajów za panowania Augusta III Jędrzeja Kitowicza, Pamiątki Soplicy Henryka Rzewuskiego, Wyzwolenie i Legion Stanisława Wyspiańskiego oraz Dzienniki, Ferdydurke, Operetkę i Ślub Witolda Gombrowicza.
Zauważyłem, że od razu po zakończeniu premierowego spektaklu kilka osób wstało z bardzo niezadowolonymi minami. Pomyślałem sobie: – Aha! Zaczyna się!

I faktycznie: z pewnych środowisk odezwały się krytyczne głosy. A to, że krytyka polskich wad narodowych stała się skostniałą manierą, a to, że Teatr Polski potraktował widzów jak mało wybrednych amatorów kiepskich kabaretów.

Na szczęście znalazło się również miejsce na wyważoną rozmowę Jacka Cieślaka z reżyserem spektaklu, Mikołajem Grabowskim (Dziwny naród z bujną wyobraźnią, w: Rzeczpospolita online, 31.01.2018 r.).

Moim zdaniem, Miny polskie powinien obejrzeć każdy Polak. Historyczne zaszłości (liberum veto, zajazdy szlacheckie, kupowanie głosów itp.) są bowiem tylko tłem. Nawet mało uważny widz zauważy aluzje do współczesności – zarówno w dziedzinie polityki, jak i życia codziennego.

Anna Cieślak i Paweł Krucz
Anna Cieślak i Paweł Krucz – autorka zdjęcia: Katarzyna Chmura-Cegiełkowska

Mikołaj Grabowski jest znany z tego, że z dużą dozą ironii, w znakomity sposób, pokazuje wady Polaków. Jestem pewien, że czyni tak, gdyż jest zatroskany faktem, że nie potrafimy wyciągać wniosków z przeszłości: te same błędy powtarzają się w XXI wieku w nieco innej konfiguracji czy sytuacji społecznej i politycznej. Nie wierzysz, Szanowny Czytelniku? Porównajmy zatem: liberum veto a zrywanie kworum podczas obrad; zajazdy szlacheckie a ustawki kiboli; kupowanie głosów a przechodzenie z partii do partii w zamian za stanowisko. Przykładów można mnożyć wiele.

Szlachta
Szlachta – autorka zdjęcia: Katarzyna Chmura-Cegiełkowska

Mają rację ci, którzy twierdzą, że w Minach polskich wzajemnie, niczym w lustrze, przeglądają się dawna i współczesna Polska. Spektakl jest próbą rozpoznania i opisania schematów, które organizują życie narodowe. Przy czym mieszają się tu miny Bogusławskiego z minami Gombrowicza. Widzimy więc wyrazy podziwu i pogardy, wesołość i smutek, zazdrość i strach oraz wściekłość.

Jan Peszek
Jan Peszek – autorka zdjęcia: Katarzyna Chmura-Cegiełkowska

Miny polskie Tadeusza Nyczka i Mikołaja Grabowskiego zostały wystawione po raz pierwszy w 2014 roku, w Teatrze im. Wilama Horzycy w Toruniu. Wykorzystano w niej utwory Bogusławskiego, Wyspiańskiego i Gombrowicza. W inscenizacji Teatru Polskiego w Warszawie do tej trójki dołączyli Kitowicz i Rzewuski. Jak powiedział Mikołaj Grabowski, ich teksty „tworzą niezły pasztet, a właściwie bigos polski” (zob. Dziwny naród z bujną wyobraźnią).

Muza
Muza – autorka zdjęcia: Katarzyna Chmura-Cegiełkowska

Bardzo dobrze w owym „bigosie” znajdują się aktorzy. Dotyczy to zarówno Anny Cieślak i Pawła Krucza – instruujących, jak należy recytować, by osiągnąć lepszy efekt oraz wykonujących ciekawe figury, jak i Wojciecha Czerwińskiego oraz pozostałych aktorów grających szlachciców. Joanna Halinowska jako Muza jest świetnym łącznikiem między artystami a widzami. Klasą dla siebie jest Jan Peszek. Tradycyjnie żałuję, kiedy na scenie pojawia się Natalia Sikora i … nie śpiewa. Może pora przywyknąć, że znakomita wokalistka jest również (a może przede wszystkim) aktorką?

Wyspiański pośród wiernych
Wyspiański pośród wiernych – autorka zdjęcia: Katarzyna Chmura-Cegiełkowska

Miny polskie – premiera: 29 stycznia 2018 r., Duża Scena Teatru Polskiego im. Arnolda Szyfmana w Warszawie

Scenariusz: Tadeusz Nyczek, Mikołaj Grabowski
na podstawie: Mimiki Wojciecha Bogusławskiego, Opisu obyczajów za panowania Augusta III Jędrzeja Kitowicza, Pamiątek Soplicy Henryka Rzewuskiego, Wyzwolenia i Legionu Stanisława Wyspiańskiego oraz Dzienników, Ferdydurke, Operetki i Ślubu Witolda Gombrowicza.

Inscenizacja: Mikołaj Grabowski
Przygotowanie taneczne: Rafał Maserak
Kostiumy: Katarzyna Kornelia Kowalczyk
Projekcje i światło: Michał Grabowski
Asystent reżysera / Inspicjent: Katarzyna Bocianiak
Sufler: Małgorzata Ziemak

OBSADA
Wyspiański: Maksymilian Rogacki
Muza: Joanna Halinowska
Konrad: Krystian Modzelewski
Starzec: Jerzy Schejbal
Kaznodzieja: Ewa Makomaska
Samotnik: Natalia Sikora
Prymas: Antoni Ostrouch
Mówca: Marta Alaborska
Wróżka: Eliza Borowska
Bogusławski: Jan Peszek
Aktorka: Anna Cieślak
Aktor: Paweł Krucz
Szlachcianka I: Maja Barełkowska
Szlachcianka II: Izabella Bukowska
Szlachcic I: Piotr Cyrwus
Szlachcic II: Wojciech Czerwiński
Szlachcic III: Tomasz Błasiak
Gombrowicz: Grzegorz Mielczarek

Warto nadmienić, że premiera Min polskich odbyła się w 105 rocznicę pierwszego spektaklu („Irydion” Zygmunta Krasińskiego), wystawionego w Teatrze Polskim w Warszawie. Gratulujemy pięknych lat i życzymy wielu dalszych sukcesów.

Autorem zdjęcia tytułowego jest Andrzej Łucjan z portalu www.warszawa.pl

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *

Witryna wykorzystuje Akismet, aby ograniczyć spam. Dowiedz się więcej jak przetwarzane są dane komentarzy.