Kultura

Stuletnia Bagatela

fotografia

Październik 2019 roku obfituje w Krakowie w rozmaite wydarzenia związane ze stuleciem istnienia zawsze młodego Teatru Bagatela: a to okolicznościowa wystawa w Pałacu Sztuki, a to cykl „Chodź, przedstawię Ci bajkę – Bagatela dla najmłodszych”, czy wreszcie „Opowieści zza sceny” – zwiedzanie teatru w towarzystwie aktorów, połączone z warsztatami. Kulminacja tych obchodów nastąpi 25 października – dokładnie w setną rocznicę pierwszego spektaklu. W południe na fortepianie zagra Marek Tomaszewski, a po południu i wieczorem zaprezentowane zostaną dwa spektakle: Śmierć pięknych saren i Życie jest snem.

Pomysłodawcą założenia teatru był przedsiębiorca Marian Dąbrowski. W jednej z anegdot opisano, że pomysłodawcą nazwy był Tadeusz Boy-Żeleński. Kiedy usłyszał, że trzeba coś wymyślić, powiedział: – Znaleźć dobrą nazwę dla teatru? Bagatela! Na to Dąbrowski zawołał: Jest! BA-GA-TE-LA!

Jedno z pierwszych zdjęć w Bagateli - materiał prasowy Teatru
Jedno z pierwszych zdjęć w Bagateli – materiał prasowy Teatru

Po wielu staraniach w Magistracie Krakowa i przebudowie – według projektu Janusza Zarzeckiego i Henryka Uziębło – budynku przy ulicy Karmelickiej 6, nastąpiło otwarcie Teatru Bagatela. 25 października 1919 roku zaprezentowano Kobietę bez skazy Gabrieli Zapolskiej. Nazajutrz pojawiła się Hiszpańska mucha Franza Arnolda i Ernesta Bacha. Do połowy grudnia przygotowano jeszcze sześć premier. Jak to w życiu bywa, zdania widzów były podzielone. Jedni – jak na przykład wspomniany Boy-Żeleński – chwalili repertuar i atmosferę teatru, inni widzieli tylko skandale.

Niestety, w 1928 roku Teatr strawił pożar, w którym ucierpiało wnętrze. Po odbudowie Teatr nie wrócił do pierwotnego wystroju. Zbiegło się to z zapaścią finansową i artystyczną oraz zmianą rodzaju działalności. Teatr został przekształcony w kino-teatr, a właściwie w rewio-kino Scala. Nazwa ta została zachowana podczas okupacji – z tą różnicą, że było to kino „Nur für Deutsche” [„Tylko dla Niemców”].

Po wyzwoleniu teatr wznowił swoją działalność pod patronatem Robotniczego Towarzystwa Przyjaciół Dzieci, przyjmując w marcu 1946 roku nazwę Wesoła Gromadka. Repertuar był adresowany do dzieci i młodzieży i w 1948 roku teatr przemianowano na Teatr Młodego Widza. Dużą część jego działalności stanowiły wówczas objazdy po ówczesnym województwie krakowskim. Rok 1957 – to kolejna zmiana nazwy: Rozmaitości. Kierująca teatrem w latach 1963-1970 znakomita aktorka Halina Gryglaszewska w dużej mierze stawiała na młodych. Powstał wówczas Teatr Faktu, a później Grupa Proscenium. 14 grudnia 1968 roku, w Lubniu za Myślenicami, miał miejsce tragiczny wypadek, którego ofiarami byli aktorzy i pracownicy Rozmaitości, jadący na występy do Zakopanego. W 1972 roku nowy dyrektor, Mieczysław Górkiewicz, ogłosił konkurs na nową nazwę placówki. Rok później ponownie pojawił się Teatr Bagatela… z dodatkiem „imienia Tadeusza Boya-Żeleńskiego”.

Fasada Teatru Bagatela - materiał prasowy Teatru
Fasada Teatru Bagatela – materiał prasowy Teatru

Od 1999 roku dyrektorem Teatru Bagatela jest reżyser Henryk Jacek Schoen. Jest to najdłuższa kadencja dyrektorska w historii tego teatru. Jeszcze przed erą mediów społecznościowych Teatr dążył do bezpośredniego kontaktu z publicznością. Zadanie to zostało znacznie ułatwione w wyniku pozyskania drugiej – kameralnej – sceny przy ul. Józefa Sarego 7. Powołano wówczas Laboratorium Młodej Reżyserii. Od 2013 roku funkcjonuje program „Zabierz dziecko do teatru”. Rok później zaczęto prowadzić akcję „Błyśnij z Bagatelą”, w ramach której po spektaklach policjant tłumaczy dzieciom, jak ważne jest noszenie elementów odblaskowych. Edukacyjne działania Teatru kierowane są do odbiorców w różnym wieku: uczniów szkół ponadpodstawowych, studentów i … słuchaczy Uniwersytetów Trzeciego Wieku. Są to zarówno lekcje teatralne i warsztaty, jak i spacery po zakamarkach teatru. Z kolei spektakl Plan Zemsta jest adresowany do niewidzących i słabowidzących dzieci i młodzieży. Co ważne, biorą w nim udział dzieci i młodzież, które również mają tę przypadłość. W okolicach „mikołajek” – za sprawą Teatru Bagatela – dziecięce oddziały krakowskich szpitali są odwiedzane przez krasnoludki i sierotkę Marysię. Dzieci dowiadują się również, O czym marzą kredki.

Kotka na blaszanym dachu - materiał prasowy Teatru
Kotka na blaszanym dachu – materiał prasowy Teatru

Celowo nie wymieniam spektakli Teatru Bagatela. Długo można wymieniać ich tytuły i nazwiska znakomitych aktorów, którzy pojawiali się na scenach Teatru. Równie dużo można pisać o kolejnych inicjatywach edukacyjnych. Ze względu na małą ilość miejsca ograniczę się – w imieniu Redakcji naszego portalu i, mam nadzieję, P.T. Czytelników – do złożenia życzeń, aby kolejne sto lat upłynęło w radosnej atmosferze, ku uciesze widzów.

Szklana menażeria - materiał prasowy Teatru
Szklana menażeria – materiał prasowy Teatru

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Witryna wykorzystuje Akismet, aby ograniczyć spam. Dowiedz się więcej jak przetwarzane są dane komentarzy.